ਜੇਕਰ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਅਧੂਰੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਮੁੱਲ ਇੱਕ ਮਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ, ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਦਇਆ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਬਲੀਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸਕਰਾਹਟਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਵਿਡੰਬਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਆਰ, ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਰਾਧ, ਤਰਪਣ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰ ਪੱਖ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਸਾਡੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਯਾਦ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਕੀ ਇਸ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਰਫ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਹੈ? ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਦਾ ਖਾਣਾ, ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀ ਪਿਆਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦਾਅਵਤ ਸਾਡੀ ਅਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛੁਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਅੱਜ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਧੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ, ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਘਟਦੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨ, ਨੌਕਰੀਆਂ, ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਸਮਾਂ ਕੱਢਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ ਇਕੱਲਾਪਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਿਤਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਭਰੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਆਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਦਬਾਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਦੁਖਦਾਈ ਸਥਿਤੀ ਉਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਜੀਵਤ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਅਨੇ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬੋਝ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ 'ਤੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਲੰਬੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕਦੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੀਮਤ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵਿਆਹ, ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ। ਇੱਕ ਮਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਬਿਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਜਾਗਣਾ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣਾ, ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਢਾਲ ਬਣ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣਾ - ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਾਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੱਕ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣਾਪਣ ਹੈ। ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਮਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਲੋੜ ਸਾਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਮ ਕਿਸੇ ਮਾੜੇ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕਈ ਵਾਰ, ਹਾਲਾਤ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਸਮਾਂ, ਧੀਰਜ ਜਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਮ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਮੱਸਿਆ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਘਰ ਤੋਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਵਿਸਥਾਪਨ ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸ਼ਰਧਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਸਿਰਫ਼ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜ਼ਿੰਦਾ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਆਉਣਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਨਿਭਾਉਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਭੁੱਖੀ ਹੈ, ਪਿਤਾ ਦਵਾਈ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਅਰਥ 'ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਕੋਈ ਅਹਿਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਕਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੁਕਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਚੁਕਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਫਰਜ਼ ਹੈ - ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਫਰਜ਼, ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਫਰਜ਼, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੈਤਿਕ ਫਰਜ਼। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਦੇਰ ਬੈਠਣਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਸੰਦ-ਨਾਪਸੰਦ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕੱਲਤਾ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ - ਇਹ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕੰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਉਹੀ ਸਿੱਖਣਗੇ ਜੋ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਕਰਦੇ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਦੇਖਣਗੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ ਹਮਦਰਦੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨਗੇ। ਪਰਿਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੱਤ ਹੇਠ ਰਹਿਣ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਉਹ ਭਾਵਨਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਹੰਝੂ ਪੂੰਝਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਫੋਟੋ 'ਤੇ ਮਾਲਾ ਪਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਬੈਠ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨਾ ਹੀ ਅਸਲ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹੈ। ਦਾਅਵਤ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਆਪਣੇ ਜਿਉਂਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਖੁਆਉਣਾ ਹੈ। ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਅਰਥ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰ ਪੱਖ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਡੇ ਵਿਛੜੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਤ ਮਾਪਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਵੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪਿਆਰ ਦਾ ਤੋਹਫ਼ਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਰਸਮਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦਇਆ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੇਵਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭੇਟ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕੱਲਤਾ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਾਉਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਿੰਨੇ ਕੀਮਤੀ ਹਨ।
 

- ਡਾ. ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਸੌਰਭ