ਕਰੋਲਿਨਸਕਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੀ ਨੋਬਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ 2026 ਦੇ ਫਿਜ਼ੀਓਲੋਜੀ ਜਾਂ ਮੈਡੀਸਨ (ਡਾਕਟਰੀ) ਖੇਤਰ ਦੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਨਮਾਨ ਸੰਯੁਕਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ—ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਪੀਟਰ ਹੇਗੇਮੈਨ (Peter Hegemann) ਤੇ ਜਾਰਜ ਨਾਗੇਲ (Georg Nagel) ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਾਰਲ ਡਾਈਸੇਰੋਥ (Karl Deisseroth) ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ 'ਓਪਟੋਜੇਨੇਟਿਕਸ' (Optogenetics) ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਤਕਨੀਕ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾੜੀ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ (ਨਿਊਰੌਨਜ਼) ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨੋਬਲ ਕਮੇਟੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਖੋਜ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਖੋਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁਣ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਨਜ਼ਰ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।ਇਸ ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ ਕਿ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਖਾਸ ਨਾੜੀ ਕੋਸ਼ਿਕਾ ਕਿਸ ਕੰਮ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਓਪਟੋਜੇਨੇਟਿਕਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇਨਸਾਨੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਣਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਡਿਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਮਾਨਸਿਕ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਾਹ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹਨ।