ਰੋਪੜ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਚੋਣਾਂ ‘ਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਅੱਗੇ, ਪਰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਕਮਾਨ ਪਤੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ

ਰੋਪੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਚੋਣਾਂ ਇਸ ਵਾਰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਲੋਕਤੰਤਰਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮਹਿਲਾ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਸਿਆਸੀ ਹਕੀਕਤ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣਾਂ ਭਾਵੇਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲੜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਕਮਾਨ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਂ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਾਰ 150 ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 171 ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਰੀਆਂ ਹਨ। ਮਹਿਲਾ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਕਾਰਨ ਬੈਲਟ ਪੇਪਰ ‘ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਮੋਹੱਲਾ ਮੀਟਿੰਗ, ਨੁੱਕੜ ਸਭਾ ਜਾਂ ਚੋਣ ਰੈਲੀ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਤਸਵੀਰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਚੋਣ ਬੈਨਰ ਅਤੇ ਪੋਸਟਰ ਇਸ ਸਿਆਸੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਦਰਸਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਈ ਪੋਸਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਛੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਸਵੀਰ ਛਪੀ ਹੋਈ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਮਜ਼ਾਕ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਪੋਸਟਰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਸਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਪਤੀ ਹੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਰੋਪੜ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਚਾਹ ਵਿਕਰੇਤਾ ਨੇ ਹੱਸਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਮੈਡਮ ਦਾ ਨਾਮ ਤਾਂ ਬੈਲਟ ਪੇਪਰ ‘ਤੇ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹਰ ਲਾਊਡਸਪੀਕਰ ‘ਤੇ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।” ਘਰ-ਘਰ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਅਕਸਰ ਪਤੀ ਹੀ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ, ਸਫਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਸੀਵਰੇਜ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਮਹਿਲਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੀਆਂ ਜਾਂ ਚੁੱਪਚਾਪ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵੋਟਰ ਨੇ ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਰਹੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਲਿਆ, “ਚੋਣ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਮ ਲਈ ਕਿਸ ਨੂੰ ਫੋਨ ਕਰੀਏ, ਕੌਂਸਲਰ ਮੈਡਮ ਨੂੰ ਜਾਂ ਕੌਂਸਲਰ ਪਤੀ ਨੂੰ?” ਸਿਆਸੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਨਤਾ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਤਾਂ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੋਚ ਅਜੇ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਥਾਨਕ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਪਤੀ ਹੀ ਮੈਨੇਜਰ, ਬੁਲਾਰੇ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਕਈ ਮਹਿਲਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮੋਰਿੰਡਾ, ਨੰਗਲ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਖੁਦ ਜਨਤਕ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਕੂੜੇ ਦੇ ਨਿਪਟਾਰੇ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ, ਅਵਾਰਾ ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਸਟਰੀਟ ਲਾਈਟਾਂ ਵਰਗੇ ਸਥਾਨਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਦੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਮਹਿਲਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਪੁਰਾਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧੇਰੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਰੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਲਹਾਲ, ਰੋਪੜ ਦੀਆਂ ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਰਵਾਇਤ ਅਤੇ ਬਦਲਾਅ ਵਿਚਕਾਰ ਦਿਲਚਸਪ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਈ ਚੋਣ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਕਰ ਹਦਾਇਤਾਂ ਲਈ ਪਤੀਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਅਸਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਨਾਲ ਬੈਠੀਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਐਂਟਰੀ ਤਾਂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਈਕ ਅਤੇ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਅਜੇ ਵੀ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਹੀ ਹੈ।