ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਿਤਾਰਿਆਂ, ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਨਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਵਾਲ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ: ਕੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਨੌਜਵਾਨ ਕਿਸੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਉਤਨੇ ਹੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਪਸੰਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨਾ ਕਿਸੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਨੂੰ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਪੁਲਾੜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਕਿਸੇ ਚੈਂਪੀਅਨ ਵਾਂਗ ਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਨੌਜਵਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਵੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਕਰਨ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਵਧਦੀ ਜਨਤਕ ਪਛਾਣ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਵਿਦਿਅਕ ਤਰਜੀਹਾਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਮਾੜੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਿਨੇਮਾ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਰੰਗੀਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ, ਲਗਨ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਜਗਤ ਦੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਧਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਉੱਠਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ। ਨਵੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪੁਲਾੜ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਨਤਕ ਪਛਾਣ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵਧਦੇ ਜ਼ੋਰ ਤੋਂ ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨੂੰ ਬੌਧਿਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵੱਲ ਕਿਵੇਂ ਮੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ, ਤਕਨੀਕੀ ਨਵੀਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਨਤਕ ਮੁਹਿੰਮਾਂ, ਵਿਦਿਅਕ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀਆਂ-ਪਛਾਣੀਆਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਦੇਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੀ ਭਾਰਤ ਵੀ ਇਸੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਬਿਲਕੁਲ। ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਬਜਾਏ ਲਗਾਤਾਰ ਅਤੇ ਸੁਚੱਜੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਰਾਸਤ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੈ। ਸੀ. ਵੀ. ਰਮਨ, ਹੋਮੀ ਜਹਾਂਗੀਰ ਭਾਭਾ ਅਤੇ ਡਾ. ਏ. ਪੀ. ਜੇ. ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਵਰਗੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਜਿਗਿਆਸਾ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦੇ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਾ. ਕਲਾਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਰਮਨਪਿਆਰੇ ਬਣੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਮਰਤਾ, ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਡੂੰਘੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵੀ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੰਦਰਯਾਨ ਮਿਸ਼ਨਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਸਫਲ ਆਦਿਤਿਆ-ਐੱਲ1 ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸਰੋ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਜਨਤਕ ਧਿਆਨ ਅਕਸਰ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਸਫਲਤਾ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ, ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਖੋਜ, ਅਸਫਲ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਔਖੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਘੱਟ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਵਿਗਿਆਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸਥਾਈ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿਗਿਆਸਾ, ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਦੀਆਂ ਜੀਵੰਤ ਮਿਸਾਲਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਮੇਲੇ, ਨਵੀਨਤਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ, ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ, ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਯਤਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਧਿਆਪਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਪਾਠ ਦੌਰਾਨ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦਿਆਂ ਟੀਕਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸਮਝਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪਾਠਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਲਾੜ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਪਿੱਛੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਤਜਰਬੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਦਿਲਚਸਪ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਰੀਅਰ ਚੁਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲਾਂ, ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ, ਡਿਜੀਟਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ, ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਦੁਬਿਧਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਗੱਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀਆਂ, ਪੌਡਕਾਸਟਾਂ, ਛੋਟੀਆਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਅਤੇ ਸਰਲ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਮਝਣਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਵੀ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਜਾਂ ਨੀਰਸ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਲਪਨਾਸ਼ੀਲ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਹਸ, ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੀਆਂ ਦਿਲਚਸਪ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਣਾ ਦੇਣਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲੇ। ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ, ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਮੌਕੇ ਮਿਲਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਰੀਅਰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੇਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਿਰਪੱਖ ਭਰਤੀ, ਆਕਰਸ਼ਕ ਖੋਜ ਮੌਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਦਵਾਈ, ਜਲਵਾਯੂ ਵਿਗਿਆਨ, ਨਕਲੀ ਬੁੱਧੀ, ਗਣਿਤ ਅਤੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਇਨਾਮ, ਜਨਤਕ ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਥਾਨਕ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਨੀ ਹੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਛੋਟੀਆਂ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੋਜਾਂ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਹੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਖਾਵੇ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਨੂੰ ਸਬੂਤਾਂ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਅਸਲ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਸਮਾਜ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਅਤੇ ਸੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਫਾਲੋਅਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਹੀ, ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਸਿਰਫ਼ ਅਦਾਕਾਰਾਂ, ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਭਾਵਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਵਾਂ ਗਿਆਨ ਸਿਰਜਣ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵਿਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਨਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਤਕਨੀਕੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਆਬਾਦੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਲੋੜ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਵੀਨਤਾ ਨੂੰ ਖੇਡ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਹਿੰਮਤ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਥਾਂ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਗੇ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸਮਾਜ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਿਤਾਰੇ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ, ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਬਰਾਬਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਅਸਲ ਮਾਪਦੰਡ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਭਾਰਤ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਮੋਹਰੀ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਤੇ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਣਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਸ਼ਾਇਦ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਗਲੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਿਤਾਰਾ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣਨਾ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਣਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਵੀ ਦੇਖੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਖੋਜ ਦੁਨੀਆ ਬਦਲ ਦੇਵੇ।
 

ਡਾ. ਵਿਜੇ ਗਰਗ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ 
 

ਮੋਬਾਈਲ: 9465682110