ਬਿਨਾਂ ਵੀਜ਼ੇ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਹੋਰ ਮੌਕੇ, ਭਾਰਤੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਰਜਾਬੰਦੀ

ਭਾਰਤੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਦੀ ਰੈਂਕਿੰਗ (India Passport Ranking) ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਹੈਨਲੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਇੰਡੈਕਸ (ਫਰਵਰੀ 2026) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਾਸਪੋਰਟ ਹੁਣ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪਾਸਪੋਰਟਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 75ਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇਹ 80ਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਸੀ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ 5 ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ 2025 ਵਿੱਚ 85ਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਸੀ, ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਨੇ 10 ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਛਾਲ ਲਗਾਈ ਹੈ। ਹੈਨਲੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਇੰਡੈਕਸ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 200 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪਾਸਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੈਂਕਿੰਗ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਕਿ ਪਾਸਪੋਰਟ ਧਾਰਕ ਕਿੰਨੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਵੀਜ਼ਾ ਜਾਂ ਵੀਜ਼ਾ ਆਨ ਅਰਾਈਵਲ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਦੀ ਹੁਣ 56 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀਜ਼ਾ-ਮੁਕਤ ਜਾਂ ਵੀਜ਼ਾ-ਆਨ-ਅਰਾਈਵਲ ਪਹੁੰਚ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਰੈਂਕਿੰਗ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (IATA) ਦੇ ਯਾਤਰਾ ਡੇਟਾ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਇਸ ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿੱਚ 97ਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਿਤੀ ਫਲਸਤੀਨ (91), ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ (94) ਅਤੇ ਸੋਮਾਲੀਆ (96) ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਛੁੱਟੀਆਂ, ਕਾਰੋਬਾਰ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਏਸ਼ੀਆ, ਕੈਰੇਬੀਅਨ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਓਸ਼ੇਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਵੀਜ਼ਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਆਇਆ ਹੈ। 2006 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ 71ਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ, ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 85ਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਭਾਰਤ 2026 ਵਿੱਚ 80ਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ 75ਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਬਿਨਾਂ ਵੀਜ਼ਾ ਦੇ 192 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸਪੋਰਟ 187 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀਜ਼ਾ-ਮੁਕਤ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਵੀਡਨ ਅਤੇ ਯੂਏਈ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਹਨ, ਯਾਤਰੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ 186 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਹਾਵੀ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 12 ਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਬੈਲਜੀਅਮ, ਡੈਨਮਾਰਕ, ਫਿਨਲੈਂਡ, ਫਰਾਂਸ, ਜਰਮਨੀ, ਆਇਰਲੈਂਡ, ਇਟਲੀ, ਲਕਸਮਬਰਗ, ਸਪੇਨ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਨਾਰਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ 185 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਫਤ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਆਸਟਰੀਆ, ਗ੍ਰੀਸ, ਮਾਲਟਾ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ 184 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀਜ਼ਾ-ਮੁਕਤ ਪਹੁੰਚ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਛੇਵੇਂ ਤੋਂ ਦਸਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 179 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀਜ਼ੇ ਦੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।