ਭੋਪਾਲ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਰਚਿਆ ਇਤਿਹਾਸ, H5N1 ਬਰਡ ਫਲੂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਦੇਸੀ ਟੀਕਾ
ਬਰਡ ਫਲੂ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਕਾਰਨ ਪੋਲਟਰੀ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਭੋਪਾਲ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ H5N1 ਬਰਡ ਫਲੂ ਵੈਕਸੀਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਟੀਕਾ ਏਵੀਅਨ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਕਲੇਡ 2.3.2.1a ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ (ICAR) ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਹਾਈ-ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ ਐਨੀਮਲ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ (NIHSAD), ਆਨੰਦ ਨਗਰ, ਭੋਪਾਲ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਇਸ ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਮੌਕੇ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ 300 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ BSL-4 ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵੈਕਸੀਨ ਨਾਲ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖਾਸੀਅਤ ਇਸ ਦੀ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਹੈ। ਇੱਕ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਲਾਗਤ ਸਿਰਫ਼ 1 ਤੋਂ 2 ਰੁਪਏ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ।
11 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿਆਰ ਹੋਈ ਵੈਕਸੀਨ
ਇਸ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਟੀਕੇ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸਤੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅਗਸਤ 2026 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 'ਤੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ NIHSAD ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ. ਅਨਿਕੇਤ ਸਾਨਿਆਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਦਕਿ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਐਸ. ਨਾਗਰਾਜਨ ਨੇ ਖੋਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਟੀਕਾ ਲਗਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਮੁਰਗੀ ਨੂੰ ਬਰਡ ਫਲੂ ਦੇ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਗਈ ਦੂਜੀ ਮੁਰਗੀ ਤੱਕ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਫੈਲੀ। ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਨਾਲ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਲਾਗ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲੇ ਹਨ।
ਆਂਡੇ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਰਗੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਹੇਵੰਦ
ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਂਡੇ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਰਗੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਲਈ ਪਾਲੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਤੱਕ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 851.8 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ। ਇਸ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਇਸ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਾਫ਼ੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਮੁਤਾਬਕ ਇੱਕ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਮਤ 1 ਤੋਂ 2 ਰੁਪਏ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਦਕਿ ਇਸ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਮੰਗ 80 ਤੋਂ 100 ਕਰੋੜ ਖੁਰਾਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬਰਡ ਫਲੂ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ
ਹੁਣ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਾਇਰਸ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਪਾਰਕ ਵੈਕਸੀਨ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬਰਡ ਫਲੂ ਦਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਫੈਲਣ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੁਰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਪੋਲਟਰੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਵਿੱਤੀ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਵੈਕਸੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਇਸ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ICAR ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਡਾ. ਐਮ.ਐਲ. ਜਾਟ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ 'ਵਨ ਹੈਲਥ' ਦੇ ਟੀਚੇ ਵੱਲ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਲ 2006 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ H5N1 ਦੇ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਕੋਪ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ੂਨੋਟਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 90 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੋਟੇ, ਦਰਮਿਆਨੇ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਪੋਲਟਰੀ ਕਿਸਾਨ ਇਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬਰਡ ਫਲੂ ਕਾਰਨ ਮੁਰਗੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸੀ ਵੈਕਸੀਨ ਇਸ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅੱਠ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਨਮਾਨਿਤ
ਵੈਕਸੀਨ ਲਾਂਚ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ H5N1 ਟੀਕਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਛੁੱਟੀ ਲਏ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਇਸ ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਵੈਕਸੀਨ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦੇ ਅੱਠ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
SEO Title: ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਬਰਡ ਫਲੂ ਵੈਕਸੀਨ ਲਾਂਚ, ਇੱਕ ਖੁਰਾਕ ਸਿਰਫ਼ 1-2 ਰੁਪਏ
SEO Description: ਭੋਪਾਲ ਦੇ ICAR ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਸਵ